काठमाडौं । हाम्रो समाजमा महिला सशक्तीकरणका विषयमा धेरै भाषण, कार्यक्रम र अभियान सञ्चालन भइरहेका छन्। तर वास्तविक जीवनमा धेरै महिलाले अझै पनि घरभित्रै विभिन्न प्रकारका शोषण, विभेद र मानसिक पीडा सहेर बाँच्न बाध्य भइरहेका छन्। महिला सशक्तीकरण धेरैजसो शब्दमा सीमित भएको छ, व्यवहारमा त्यसको पूर्ण अनुभूति अझै हुन सकेको छैन।
धेरै महिलाहरू विवाहपछि आफ्ना व्यक्तिगत इच्छा, सपना, रुचि र भविष्यका योजनाहरू परिवार, श्रीमान्, सन्तान र समाजका लागि त्याग गर्छन्। आफ्ना छोरा–छोरीको राम्रो भविष्य र परिवारको सुख–शान्तिका लागि उनीहरू अनेकौँ सम्झौता गर्न तयार हुन्छन्। तर उनीहरूको त्याग र योगदानलाई सधैँ उचित सम्मान प्राप्त हुँदैन।
अझ शिक्षित महिलाहरू पनि यस समस्याबाट मुक्त छैनन्। कतिपय अवस्थामा श्रीमान्ले अरूको कुरा सुनेर आफ्नी श्रीमतीलाई विश्वास नगर्ने, सानो कुरामा अपमान गर्ने, मानसिक दबाब दिने, निर्णयमा सहभागी हुन नदिने वा उनको आत्मसम्मानमा चोट पुर्याउने जस्ता व्यवहार गर्ने गरेका उदाहरणहरू समाजमा प्रशस्त छन्। यस्ता व्यवहारले महिलाको आत्मविश्वास, मानसिक स्वास्थ्य र जीवनको गुणस्तरमा गम्भीर असर पार्छ।
महिलामाथिको शोषण शारीरिक मात्र होइन, मानसिक, भावनात्मक, आर्थिक र सामाजिक रूपमा पनि हुने गर्छ। धेरै महिलाले परिवार जोगाउने, सम्बन्ध बचाउने र सन्तानको भविष्य बिग्रिन नदिने सोचले आफ्ना पीडा लुकाएर जीवन बिताइरहेका हुन्छन्। तर कुनै पनि सम्बन्ध सम्मान, विश्वास र समानतामा आधारित हुनुपर्छ, एकतर्फी त्याग र सहनशीलतामा होइन।
वास्तविक महिला सशक्तीकरण भनेको महिलालाई केवल अधिकारको कुरा सुनाउनु मात्र होइन, घरदेखि समाजसम्म उनको विचार, निर्णय, श्रम र व्यक्तित्वलाई सम्मान गर्नु हो। महिला शिक्षित हुनु मात्र पर्याप्त हुँदैन, उनको आत्मसम्मान, स्वतन्त्रता र निर्णय क्षमताको पनि सम्मान हुन आवश्यक छ।
समाज परिवर्तन घरबाटै सुरु हुन्छ। श्रीमान्–श्रीमती एकअर्काका प्रतिस्पर्धी होइनन्, जीवनका सहयात्री हुन्। महिलाले पनि आफ्नो पहिचान, क्षमता र आत्मसम्मानलाई जोगाउँदै घर र बाहिर दुवै क्षेत्रमा सम्मानका साथ जीवनयापन गर्न सक्ने वातावरण निर्माण गर्नु आजको आवश्यकता हो।
महिला सशक्तीकरण भाषण, नाराबाजी र कार्यक्रममा मात्र सीमित नभई व्यवहारमा लागू भएको दिन मात्रै एउटा सभ्य, समान र न्यायपूर्ण समाजको निर्माण सम्भव हुनेछ।
