काठमाडौं । आज आषाढ शुक्ल पूर्णिमाको दिन देशभर गुरु पूर्णिमा पर्व श्रद्धा र भक्ति भावका साथ मनाइँदैछ । विद्याको आरम्भदेखि नै गुरुको महत्त्वलाई स्मरण गर्दै शिष्यहरूले आफ्नो गुरुजनप्रति सम्मान प्रकट गर्ने यो विशेष दिनलाई हिन्दू संस्कृतिमा अत्यन्त पवित्र मानिन्छ ।
धार्मिक शास्त्रअनुसार ‘गु’ को अर्थ अन्धकार र ‘रु’ को अर्थ प्रकाश हो । अर्थात् अज्ञानताको अन्धकारलाई ज्ञानको प्रकाशद्वारा दूर गराउने व्यक्तिलाई गुरु भनिन्छ । तन्त्रशास्त्रदेखि धर्मग्रन्थसम्म गुरुलाई जीवनको वास्तविक दिशा देखाउने, मार्गदर्शन गर्ने प्रेरणास्रोतका रूपमा चित्रण गरिएको छ ।
हालको युगमा विज्ञान र प्रविधिले शिक्षाको स्वरुपमा व्यापक परिवर्तन ल्याइसकेको छ । अब गुरु भेट्न जंगल धाउने या एकलब्यझैं गुरुदक्षिणा स्वरूप औंला काटेर चढाउनुपर्ने समय छैन । विद्यालय, विश्वविद्यालय, अनलाइन प्लेटफर्म, सञ्चारमाध्यम लगायत अनेक संस्थागत संरचनाहरू ज्ञानका आधुनिक गुरुकुल बनिसकेका छन् ।
आजको डिजिटल पुस्ताले गुगल, यूट्यूबजस्ता माध्यमबाट थुप्रै विषयहरूमा जानकारी लिन्छन्, नयाँ कुरा सिक्छन् । यस्ता स्रोतहरूले पनि ‘गुरु’ को भूमिका निभाइरहेका छन् । शिक्षाको स्वरुप जति नै बदलिए पनि शिक्षाको सारभूत तत्व—गुरुत्व—सधैं स्थायी रहन्छ ।
आजको दिन हामी सबैले शिक्षा दिने प्रत्येक व्यक्तिलाई सम्मान गर्ने, ज्ञान प्राप्तिको मूल श्रोतलाई सम्झने, र गुरुत्वको मूल्य मान्यतालाई आत्मसात् गर्ने अवसर हो । चाहे विद्यालयको शिक्षक होस् वा इन्टरनेटको स्क्रिनमा देखिएको ट्युटोरियल—सबैजना गुरुकै स्वरुप हुन् ।
