काठमाडौं।
निद्रा केवल थकान मेटाउने माध्यम मात्र होइन। यो हाम्रो शरीर र मस्तिष्कको
स्वास्थ्य कायम राख्ने आधार हो। पर्याप्त निद्रा नपाउँदा थकान, चिडचिडाहट,
मानसिक
असन्तुलन, मोटोपन, उच्च रक्तचाप र दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्या बढ्छन्।
विशेषज्ञ भन्छन्—“सही ओछ्यान चयन गर्नु निद्राको
गुणस्तर सुधार्ने पहिलो कदम हो।” दैनिक सात–आठ घण्टा गुणस्तरीय निद्राले शरीरलाई
नयाँ ऊर्जा, मानसिक ताजगी र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता दिन्छ।
निद्राको वैज्ञानिक लाभ
गहिरो निद्राले मस्तिष्कलाई नयाँ कुरा सिक्न र
याद राख्न मद्दत गर्छ। यसले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ, तनाव घटाउँछ,
मूड स्थिर
राख्छ र डिप्रेसनको जोखिम कम गर्छ। पर्याप्त निद्राले मोटोपन, मधुमेह र उच्च
रक्तचाप नियन्त्रणमा सहयोग पुर्याउँछ र दिनभर ताजा र सक्रिय महसुस गराउँछ।
हार्वर्ड मेडिकल स्कूलको अध्ययनले देखाएको छ कि अपर्याप्त निद्राले निर्णय क्षमता,
ध्यान र
स्मरणशक्ति कमजोर पार्छ।
ओछ्यानको महत्व
हाम्रो जीवनको लगभग एक तिहाइ समय ओछ्यानमै
बित्छ। त्यसैले म्याट्रेस, सिरानी र सिरकको छनोटले निद्राको गुणस्तरमा प्रत्यक्ष असर
गर्छ।
म्याट्रेसको छनोटमा ध्यान दिनुपर्छ। मध्यम कडा
म्याट्रेसले मेरुदण्डको प्राकृतिक वक्रतालाई समर्थन गर्छ भने धेरै नरम म्याट्रेसले
कम्मरमा दबाब बढाउँछ र धेरै कडा म्याट्रेसले संवेदनशील भागमा दबाब बढाउँछ।
सिरानीले टाउको र घाँटीलाई सही स्थितिमा
राख्नुपर्छ। धेरै अग्लो वा होचो सिरानीले घाँटी दुखाइ र सास फेर्न गाह्रो बनाउँछ।
सिरक हल्का, breathable र न्यानो हुनु पर्छ,
जस्तै कपास वा
जैविक फाइबर। भारी वा थिचिने सिरकले शरीरमा तनाव बढाउँछ।
ओछ्यानको सरसफाइ र आयु
पुराना म्याट्रेस र सिरानीमा धुलो, ब्याक्टेरिया र
एलर्जेन जम्मा हुन्छन्। सिरानी हरेक एक–दुई वर्षमा र म्याट्रेस हरेक सात–दस वर्षमा
बदल्नु आवश्यक छ। पुरानो ओछ्यान सस्तो देखिए पनि दीर्घकालीन स्वास्थ्य जोखिम
बढाउँछ।
सही ओछ्यान छनोटका सुझाव
मध्यम कडा म्याट्रेस रोज्नुपर्छ र सिरानीको उचाइ
टाउको र घाँटीको प्राकृतिक स्थिति अनुसार मिलाउनुपर्छ। हल्का, breathable, न्यानो सिरक
प्रयोग गर्नुपर्छ। गठिया, ढाड दुखाइ वा एसिड रिफ्लक्स भएकाहरूका लागि समायोजन मिल्ने
बेड उपयोगी हुन्छ। म्याट्रेस र सिरानी समयमै सफा राख्नुपर्छ।
सामान्य समस्या र समाधान
बारम्बार कोल्टे फेर्नु, सास फेर्न गाह्रो हुनु,
घुर्ने समस्या
र ढाड दुखाइ जस्ता समस्यामा समाधानका उपाय:
बारम्बार कोल्टे फेर्नु → मेमोरी फोम वा लेटेक्स म्याट्रेस प्रयोग
सास फेर्न गाह्रो, घुर्ने समस्या → सिरानीको उचाइ र म्याट्रेस softness
मिलाउनु
ढाड दुखाइ → मध्यम कडा म्याट्रेस,
शरीरको तौल
समान रूपमा बाँडिने म्याट्रेस
निद्रा सुधार्ने सुझावहरू
- नियमित समय बनाउनुहोस्: हरेक दिन
निश्चित समयमा सुत्ने र उठ्ने बानी बसाल्नुहोस्।
- डिस्ट्र्याक्सन हटाउनुहोस्: बेडमा
मोबाइल, टिभी वा अन्य distraction नराख्नुहोस्।
- बिछ्यौनालाई सफा राख्नुहोस्: बिछ्यौनाको
सरसफाइ र व्यवस्थित स्थिति कायम राख्नुहोस्।
- सही म्याट्रेस र सिरानी: मध्यम कडा
म्याट्रेस र शरीरको समर्थन गर्ने सिरानी प्रयोग गर्नुहोस्।
- सिरक छनोट: हल्का,
breathable र न्यानो सिरक प्रयोग गर्नुहोस्।
- खाना र पेय: राति caffeine
वा भारी खाना नखानुहोस्।
- हल्का exercise: बेलुकी
हल्का exercise गर्नुहोस्, तर ओछ्यानमा सुत्नुअघि अत्यधिक सक्रिय
नहुनुहोस्।
- बेडरूम वातावरण: शान्त,
अँध्यारो र हावा पास हुने वातावरण सुनिश्चित
गर्नुहोस्।
- सुत्ने स्थिति: बारम्बार
कोल्टे फेर्ने वा असहज स्थितिबाट बच्नुहोस्।
- ओछ्यानको अवस्था: पुराना
म्याट्रेस र सिरानी समयमै बदल्नुहोस्।
ओछ्यान केवल सुत्ने स्थान होइन, स्वास्थ्यको
आधार हो। सही म्याट्रेस, सिरानी र सिरक छनोट गरेर, समयमै सरसफाइ गरेर हामी
आफ्नो निद्राको गुणस्तर सुधार्न सक्छौं।
राम्रो निद्रा, स्वस्थ शरीर र सन्तुलित मन
सबै सही ओछ्यानबाट सुरु हुन्छ।
