जनकपुरधाम । त्रेतायुगमा मार्गशीर्ष शुक्ल पञ्चमीका दिन भगवान् राम र सीताको दिव्य विवाह सम्पन्न भएको स्मरणमा आज देशभर विशेष पूजा–अर्चना गरी विवाह पञ्चमी पर्व श्रद्धापूर्वक मनाइँदैछ। राम–सीताको एकता, धर्म, आदर्श र पारिवारिक मूल्यमान्यताको प्रतीक मानिने यो पर्व विशेषगरी मिथिला क्षेत्रमा भव्य रूपमा मनाइने प्रचलन छ।
मिथिलाको ऐतिहासिक राजधानी जनकपुरधाममा आज बिहानैदेखि श्रद्धालु भक्तजन पवित्र सरोवर र नदीमा स्नान गरी मन्दिरहरूमा पूजा–अर्चना गरेका छन्। जानकी मन्दिरदेखि राम मन्दिर तथा अन्य धार्मिक स्थलहरूमा भक्तजनको भीड लागेको छ।
रामायणमा वर्णन गरिएअनुसार राजा जनकले राखेको स्वयंवरमा अयोध्याका राजकुमार रामले शिवधनुष भाँचेर सीताको वरण गरेका थिए। यही दैवी क्षणको स्मरणमा मिथिलावासीले हरेक वर्ष विवाह पञ्चमी मनाउँदै आएका छन्। महोत्सवअन्तर्गत तिलकोत्सव, मटकोर, स्वयंवरदेखि विवाह संस्कारसम्मका विधिहरू परम्परागत शैलीमै सम्पन्न हुँदैछन्।
आज जनकपुरधामको रङ्गभूमिमा राम र सीताको प्रतिमालाई विशेष डोला र सिंहासनमा सजाएर बाजागाजा, झाँकी र शोभायात्रासहित पुर्याइने छ। परम्पराअनुसार स्वयंवर र वैवाहिक प्रक्रिया सम्पन्न भएपछि दुवैलाई जानकी मन्दिरमा ल्याई मिथिला परम्पराअनुसार विवाह गरिन्छ। राज्यका विभिन्न स्थान तथा भारतका सीमावर्ती क्षेत्रबाट आएका हजारौँ भक्तजनले शोभायात्रा अवलोकन गर्ने बनाएपछि जनकपुरधाममा आज विशेष चहलपहल बढेको छ।
रङ्गभूमिमा देखिने सांस्कृतिक झाँकी, वर–बधुपक्षबीचको हाँसो–ठट्टा र लाखौँ भक्तहरूको उत्साहले जनकपुरलाई आज वास्तविक दैवी विवाहस्थलझैँ बनाएको छ। पहिले एक महिनासम्म मनाइने यो महोत्सव हाल चार दिनमा सीमित भए पनि यसको धार्मिक र सांस्कृतिक महत्त्व झनै बढिरहेको स्थानीयवासी बताउँछन्।
देशभरका राम–सीता मन्दिरमा समेत आज विशेष पूजा–अर्चना, भजन–कीर्तन, प्रवचन तथा धार्मिक कार्यक्रमहरू आयोजना हुँदैछन्। विवाह पञ्चमीमा पूजा–अर्चनाले मनोकामना पूरा हुने र पुण्य प्राप्त हुने जनविश्वास रहिआएको छ।
यसरी, आज देशभर भक्तिभाव, उल्लास र सांस्कृतिक रौनकका साथ सीता–रामको विवाहको पावन दिन—विवाह पञ्चमी—धूमधामका साथ मनाइँदैछ।
